آیا غنا در تلاوت قرآن جایز است؟_دانشجو

به نقل از دانشجو، در سومین روز از نوزدهمین نشست تخصصی استادان، قاریان و حافظان قرآن کریم، که به زمان سه روز در حسینیه الزهرا(س) مجتمع امام خمینی(ره) به همت شورای عالی قرآن برگزار می‌شود، امروز جمعه 9 آذر، برخی از اساتید، قاریان، حافظان و فعالان قرآنی به مطرح دغدغه‌ها و دیدگاه‌های خود پرداختند.

حجت‌الاسلام محمدصادق یوسفی مقدم، محمدحسین سعیدیان و حمید ایماندار مقاله‌ای با گفتن «مفهوم‌شناسی غنا در فقه اسلامی و بازدید آن در تلاوت قرآن کریم» در این نشست تخصصی اراعه دادند.

این مقاله به موضوعاتی همچون تعریف غنا در فقه، بازدید آراء فقهای مسلمان در خصوص غنا و انواع آن، و شاخصه‌ها و معیارهای تلاوت مقبول در قرآن و روایات پرداخته است.

تأثیر قرائت قرآن با صدای قشنگ بر فهمیدن مفاهیم

حجت‌الاسلام محمدصادق یوسفی مقدم، رئیس پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن کریم دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، در سخنان خود به این مسئله اشاره کرد که قرائت قرآن کریم به علت اعجاز در فصاحت، مفاهیم و نظام موسیقائی طبیعی، اگر با صدای موزون و قشنگ همراه شود، تأثیر شگرفی در انبساط خاطر انسان و تعمیق مفاهیم قرآن دارد.

او تصریح کرد: قرائت قرآن کریم با صدای قشنگ می‌تواند در ارتقاء فهمیدن قرآن و لذت بردن از مفاهیم آن زیاد مؤثر باشد.

یوسفی مقدم با استناد به روایات اسلامی در خصوص اهمیت زیباسازی صدا در قرائت قرآن او گفت: روایات بسیاری در این عرصه وجود دارد. برای مثال در حدیثی از امام باقر(ع) آمده است: «و رجّع بالقرآن صوتک، فإنّ الله عزّ و جلّ یحبّ الصوت الحسن یرجّع فیه ترجیعاً» این حدیث به زیبایی صدای انسان در قرائت قرآن اشاره دارد و بر اهمیت تحریر و رجّع در صدا پافشاری می‌کند.

او این چنین به این مسئله اشاره کرد که تعداد بسیاری از فقها به استحباب قرائت قرآن با صدای قشنگ و تحریر در تلاوت فتوا داده‌اند و اضافه کرد: هرچند، پافشاری شده است که این قرائت نباید به غنا و یا غنای مضلّ تبدیل شود، چرا که غنا در برخی اوقات می‌تواند علتسلب بردباری و افت فهمیدن انسان از مفاهیم قرآن شود.

نکات کلیدی از نشست تخصصی استادان و قاریان قرآن

استاد حوزه علمیه در قسمت فرد دیگر از سخنان خود به تعریف غنا پرداخت و او گفت: غنا به معنی صدای با معنی، نیکو، دارای ترجیع و طرب‌آوری است که می‌تواند تأثیر بسیاری بر روان انسان بگذارد. اما در برخی موارد غنای طرب‌آور امکان پذیر به سلب بردباری و افت فهمیدن انسان از مفاهیم قرآن منجر شود.

او در ادامه به دیدگاه‌های گوناگون فقها در خصوص حرمت غنا اشاره کرد و اظهار داشت: فقهای گوناگون در این عرصه نظرات متغیری دارند. برخی از فقها به‌طور ذاتی غنا را حرام می‌دانند، در حالی که برخی دیگر این حرمت را ناشی از ترکیب آن با دیگر محرمات می‌دانند.

یوسفی مقدم در خصوص جواز یا عدم جواز قرائت غنائی نیز او گفت: برخی از روایات بر حرمت قرائت غنائی پافشاری دارند. به‌گفتن مثال حدیثی از حضرت رسول(ص) آمده است که می‌فرمایند: »إِنِّی أَخَافُ عَلَیْكُمُ اسْتِخْفَافاً بِالدِّینِ وَ بَیْعَ الْحُكْمِ وَ قَطِیعَةَ الرَّحِمِ وَ أَنْ تَتَّخِذُوا الْقُرْآنَ مَزَامِیرَ» در روبه رو، برخی نیز تغنّی به قرآن را جایز دانسته‌اند، همان گونه که در صحیح بخاری آمده است: «لیس منّا من لم یتغنّ بالقرآن».

رئیس پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن در ادامه به دیدگاه‌های برخی فقها که با جواز غنا در قرائت ناموافق می باشند نیز اشاره کرد و او گفت: برخی از فقها همانند مرتضی انصاری، جواز تغنّی به قرآن را با روایات ناموافق دانسته و آن را غیرمجاز می‌دانند.

یوسفی مقدم در خصوص تعریف غنای مجاز به نقل از برخی دیگر از فقها اظهار داشت: غنای مجاز در قرائت قرآن به معنی خواندن قرآن با لحن و آهنگ‌های مشابه با شأن قدسی قرآن است، به‌طوری که هیچ‌گونه خللی در تجوید و قواعد قرائت تشکیل نشود.

دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای در خصوص غنا و معیارهای تشخیص آن

رئیس پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن در ادامه به دیدگاه آیت‌الله العظمی خامنه‌ای در خصوص غنا اشاره کرد و او گفت: رهبر معظم انقلاب غنا را به دو دسته تقسیم کرده‌اند: «لهویِ مضلّ عن سبیل الله و حرام» و «لهوی غیرمضلّ و حلال». بنا بر این تعریف، لهو غیر مضلّی که مصیبت زده و دلواپس را‌، با آواز یا با تماشای فیلمی، سرگرم و از ناراحتی غافل ‌کند، حرام نیست.

او در این باره گفت: در دیدگاه ایشان، شرایط و مناسبات در تشخیص غنای مضلّ تأثیر بسیاری دارد. به‌طور مثال اگر فردی در یک مجلس دینی غزلی از حافظ بخواند، غنا لهوی مضلّ نخواهد می بود، اما همان غزل در مجلس فسق امکان پذیر به گفتن غنای لهوی مضلّ شناخته شود.

یوسفی مقدم در ادامه با اشاره به تشخیص مصداق غنای حرام او گفت: امام خامنه‌ای معیار تشخیص غنای حرام را عرف عمومی می‌دانند و اگر عرف، نوعی از موسیقی یا خوانندگی را به گفتن لهو مضلّ شناسایی کند، آن غنا حرام خواهد می بود. این چنین ایشان با تقسیم «إضلال عن سبیل الله» به «إضلال در نظر» و «إضلال در عمل» پافشاری دارند که سرگرمی به ملاهی مضلّ می‌تواند عقاید انسان را تحول دهد و او را از عمل به تکالیف دینی منحرف کند.

این محقق قرآنی در آخر سخنان خود بر لزوم ترک تلاوتی که با حرمت قرآن منافات دارد پافشاری کرد و او گفت: قاری قرآن باید از قرائتی که با حرمت قرآن منافات دارد، پرهیز کند. پیامبر اکرم (ص) فرموده‌اند: «الْقُرْآنُ أَفْضَلُ مِنْ کلِّ شَی‏ءٍ دُونَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَمَنْ وَقَّرَ الْقُرْآنَ فَقَدْ وَقَّرَ اللَّهَ وَ مَنْ لَمْ یوَقِّرِ الْقُرْآنَ فَقَدِ اسْتَخَفَّ بِحُرْمَةِ اللَّهِ.»

استاد حوزه علمیه این چنین پافشاری کرد: قاری باید برای فهمیدن معارف قرآن و انتقال آن به دیگران، مانع ها درونی و ظاهری فهمیدن قرآن را از خود دور کند و در این مسیر، موازین شرعی و نظر فقها را مراعات کند.

به حرف های او، قرائت قرآن باید با مقصد فهمیدن و فهمیدن معارف الهی و در راستای کسب رضای خداوند باشد تا ثواب آن برابر با پاداشی باشد که به فرشتگان و پیامبران عطا می‌شود.

یوسفی مقدم در آخر خاطرنشان کرد: به طور کلی، قاری باید تنها برای کسب رضای خدا و فهمیدن معارف قرآن تلاوت کند. در این صورت ثوابی که به او داده می‌شود برابر است با ثوابی که به فرشتگان، پیامبران و رسولان اعطا می‌شود.

انتهای مطلب/