[ad_1]
با دقت به اخبار منتشرشده از دیجیکالا و خبر دستگیری مدیرعامل این مجموعه، بار دیگر این نوشته نقل شد که نزدیک به مسئولیت پلتفرمها درمورد محتوایی که در آنها انتشار میبشود چیست. باید مورد نظر داشت که پیش از این هم شبیه این اتفاق برای مدیرعاملان پلتفرمهای فرد دیگر همانند آپارات و دیوار رخ داده می بود که برای مثال در رابطه مدیرعامل دیوار، با این فکر که پلتفرم کاربرمحور است، از او از بین بردن تهمت شد.
با دقت به از بین بردن اتهامی که در پرونده دیوار از مدیرعامل این مجموعه شد؛ این فکر برای اعضای اکوسیستم به وجود آمد که دیگر ناظر اتفاق شبیهی نخواهند می بود و مدیران برای محتوایی که کاربران در پلتفرم آنها بارگذاری میکنند بازخواست نخواهند شد اما با دستگیری مدیرعامل دیجیکالا موضوعی خلاف جهت اثبات شد.
کارشناسان حقوقی در رابطه دیجیکالا و نزدیک به مسئولیتش در ماجرای به وجود امده، نظرات متغیری دارند اما برای روشن شدن نوشته ابتدا باید ماهیت کار دیجیکالا را شناخت و سپس حوزه مسئولیت آن را در این باره اشکار کرد.
چند روز پیش، «حمید محمدی»، رییس هیات مدیر دیجیکالا در صفحه ایکس(توییتر) خود از خبر بازداشت «مسعود طباطبایی»، مدیرعامل دیجیکالا خبر داد و او گفت: «متاسفانه عصر امروز مسعود طباطبایی، مدیرعامل دیجیکالا علیرغم توضیحات و کوششهای صورت گرفته در این چند روز برای از بین بردن سو تفاهمهای تازه، با حکم دادسرای امنیت بازداشت شد.» ساعاتی سپس نیز خبری مبنی بر آزادی طباطبایی با قید وثیقه انتشار شد.
ماجرا از این قرار است که لیوانهایی با درج اسامی مذهبی بر روی آنها در دیجیکالا به فروش گذاشته شد که علتبه وجود آمدن این ابهام شد که هتک حرمتی به مقدسات رخ داده است. در پی این ماجرا می بود که خبر دستگیری مدیرعامل این مجموعه انتشار شد.
این اتفاق جهت شد تا مجدد این سوال اذهان عمومی را دچار کند که آیا پلتفرمها باید پاسخگوی همه محتوایی که کاربران بارگذاری میکنند باشند یا خیر. اما در ابتدا باید اشکار کرد که ماهیت مهم این مجموعه تحت گفتن پلتفرم یا معنی میبشود یا بازارگاه؟
دیجیکالا؛ پلتفرم یا بازارگاه؟
«محمد ایازی»، کارشناس حقوقی، در گفتگو با دیجیاتو، سخن بگویید خود را با توضیحی درمورد نحوه کار دیجیکالا اغاز کرد. او در این باره او گفت: «دیجیکالا یک پلتفرم واسطه نیست بلکه خودش فروشنده است و شرکتها با دیجیکالا برای فروش محصولات خود قرارداد میبندند که اتفاقاً قرارداد زیاد محکمی است برای این که کالا قاچاق و مشکلدار نباشد. بعد افراد با دیجیکالا در فروش همکاری میکنند و این مجموعه فقط بستر تشکیل شده برای فروش کالا نیست.»
او در ادامه گفت: «نگاهی که ما به دیجیکالا داریم نسبت به آپارات متفاوت است. دیجیکالا، کالای خودش و دیگران را میفروشد و به عبارتی کارگزار تولیدکننده است. به این علت مسئولیت در این حوزه فهمید این مجموعه است برای مثالً فکر کنید کالایی که در این پلترفم گذاشته شده، قاچاق باشد؛ در این صورت دیجیکالا به لحاظ حقوقی مسئول است.»
«ساینا معتمدی»، وکیل و کارشناس حقوقی فرد دیگر که در این باره با دیجیاتو او مباحثه کرد، او نیز درمورد ماهیت دیجیکالا او گفت: «دیجی کالا یک مارکت پلیس(بازارگاه) هیبریدی است؛ به این معنی که هم خود به گفتن فروشنده و تأمینکننده کالا فعالیت می کند و هم کالاهای متعلق به تاًمینکنندگان دیگر را در وبسایتش به فروش میگذارد. درست همانند کاری که آمازون به گفتن نمونه خارجی انجام میدهد.»
برای تحلیل بهتر موضوعی که اخیراً پیش آمده، میبشود این دو نحوه اراعه را تفکیک کرد. معتمدی در توضیح این مورد نیز او گفت: «در صورتی که دیجی کالا تأمینکننده کالا باشد و کالا مشمول عناوین مجرمانه باشد؛ دیجی کالا «مباشر جرم» محسوب میبشود و همانند مرتکبین به جرایم در بستر فیزیکی به جرمش رسیدگی خواهد شد؛ به طور مثال همانند مغازه ای که کالای خلاف شرع بفروشد با آن برخورد خواهد شد.»
او در توضیح مورد دوم چگونگی اراعه کالا او گفت: «در صورتی که دیجی کالا به گفتن واسط فروش بین تأمینکننده و خریدار عمل کرده باشد؛ باید همانند پلتفرمها با آن برخورد کرد نه مرتکب مستقیم جرم و مسئولیت پلتفرمها بر ایشان بار خواهد شد.»
«دیجیکالا نباید مورد پیگرد قضایی قرار میگرفت»
اکنون نامهای بزرگانی از جهان اسلامی مورد منفعت گیری عموم قرار میگیرد و مطابق با آمار هم چنان اسامی مذهبی همانند علی، محمد، زهرا و غیره جزء بیشترین نام های کوچک اتباع ایرانی می باشند. با دقت به این نوشته معتمدی افزود: «اگر هرگونه طنز یا حتی توهین نسبت به هر شخصی که نام معصومین بر ایشان گذاشته شده را بخواهیم توهین به مقدسات در نظر بگیریم؛ بیشتر از نصف مردم، صداوسیما و حتی دستگاه قضائی که سارقی به نام علی را محاکمه و به زندان محکوم می نماید، مجرم می باشند.»
او در ادامه گفت: «باید هر شکایت توهین نسبت به هر شخصی که اسم کوچک علی دارد را به جای توهین عادی، توهین به مقدسات در نظر گرفت؛ که به طور قاطق این کار در ماده ۵۱۳ مورد نظر قانون گذار نبوده است. بعد در وجود شرط اول در پرونده حاضر (در بین بودن امر مقدس)؛ نه تنها تشکیک جدی وجود دارد؛ بلکه مقدس دانستن آن خلاف باور عموم و عرف اجتماعی است و تبعات عجیبی به همراه خواهد داشت.»
معتمدی معتقد است: «دستگاه قضائی نباید معیارهای دوگانه داشته و دل به خواهی عمل نماید؛ در صورتی که برخی مصادیق را وهن آمیز نمیداند؛ چطور در پرونده دیجی کالا این چنین تفسیر سخت گیرانهای اراعه شده است.»
او در ادامه افزود: «حتی در صورت پذیرفتن وجود عمل وهن آمیز، به طور قاطق عنصر معنوی جرم توهین (یعنی علم و عمد) غایب است. جرم توهین برای تحقق نیاز به علم و عمد داشته و صرف بی مبالاتی را نمیتوان عمل به عمد و آگاهانه تفسیر نمود. به این علت به علت فقد عناصر جرم توهین به مقدسات، دیجی کالا چه به گفتن پلتفرم و چه به گفتن مارکت پلیس نباید مورد پیگرد قضائی قرار می گرفت.»
از مسیر قوانین عمومی باید این نوشته پیگیری بشود
نظر ایازی اما به گفتن کارشناس حقوقی در عرصه مسئولیت دیجیکالا متفاوت است. او نظر دارد با دقت به این که دیجیکالا به فروشندگان و کالاهایشان نظارت دارد در اینجا باید مسئولیت اتفاق را به مسئولیت بگیرد. او در این باره او گفت: «اکنون با قانون جرائم رایانهای با دیجیکالا برخورد نمیبشود بلکه قوانین هتک مقدسات در اینجا مورد نظر قرار میگیرد. یقیناً باید درنظر گرفت که کالای مورد نظر که حرف های میبشود به مقدسات توهین کرده آیا برای دیجیکالا است یا فروشندهای فرد دیگر تصمیم فروش آن در دیجیکالا را دارد.»
او در ادامه افزود: «اگر کالا از طریق دیجیکالا به فروش میرود، سهم این مجموعه «معاونت در جرم» است یعنی دیجیکالا فرایند را تسهیل کرده است. یقیناً یک عیب حقوقی به این نوشته داخل است که در معاونت در جرم باید فردی که جرم را مرتکب میبشود با فردی که در انجام جرم معاونت میکند تصمیم یکسانی داشته باشند که این به معنی «وحدت تصمیم» است.»

او در تشریح نوشته در ادامه گفت: «در این ماجرا معاونت در جرم را متصور نیستیم چون که اول باید ثابت بشود که تصمیم هردو طرف یعنی فروشنده و دیجیکالا توهین به مقدسات بوده است اما با فکر این که کالا برای دیجیکالا نبوده بعد سهلانگاری و قصور رخ داده است. یقیناً در صورت اثبات مدیرعامل میتواند از این تهمت تبرئه بشود اما اگر کالا برای خود دیجیکالا باشد، بازی فرق میکند چون خودش جرم را مرتکب شده و با فکر این نوشته باید بازدید بشود که آیا این کالا توهین به مقدسات است یا خیر.»
ایازی با اشاره به حالت دیجیکالا به گفتن یک بازارگاه او گفت: «حالت مدیرعامل دیجیکالا شرایط مدیرعامل یک پلتفرم نیست که بتواند برای محتوایی که در سایت قرار گرفته است از خودش سلب مسئولیت کند. برای مثالً آپارات به محتوای خود نظارت دارد که مجرمانه نباشد اما در دیجیکالا نوشته کالا نقل است نه محتوا.»
او در ادامه گفت: «دیجیکالا هر کالایی را داخل سایت خود قرار نمیدهد و ما میدانیم در او گفت و گو کیفری بیشترین فرد که در اینجا مدیرعامل است باید پاسخگو باشد. تشخیص این که جرمی اتفاق افتاده یا خیر با دادگاه است اما برای مثالً خود من معتقدم که جرمی اتفاق نیفتاده است.»
به باور ایازی اگر بگوییم پلتفرم در اینجا مسئولیتی ندارد در حقیقت یک نادرست حقوقی انجام دادهایم. او در نهایت افزود: «به گفتن یک کارشناس حقوقی نظر من این است که اگر ما از جنبه قانون جرائم رایانهای و حوزه مسئولیت پلتفرمها نوشته را پیگیری کنیم، مسیر اشتباهی است و اینجا باید جستوجو قواعد عمومی برویم که ابتدا اثبات بشود که هتک حرمتی رخ داده است یا نه. سپس مسیر پیگیریهای دیگر را درپیش بگیریم.»
منبع