انتظارات مهم امام حسن عسکری (ع) از شیعیان_دانشجو

به نقل از دانشجو، حجت الاسلام والمسلمین ناصر رفیعی، کارشناس و سخنران دینی، امروز جمعه ۲۰ مهرماه، به مناسبت سالروز ولادت امام حسن عسکری (ع) به سخنرانی پرداخت.

قسمت‌هایی از سخنان این عالم دینی را می‌خوانید:

وجود مقدس امام حسن عسکری (علیه‌السلام) مختصر‌ترین دوران امامت را دارند و عمر ایشان نیز ۲۸ سال بوده که عمر کوتاهی محسوب می‌شود. شرایط زندگی ایشان نیز زیاد سخت و دشوار بوده است؛ ایشان بیشتر از چهار سال در سامرا تحت نظر و کنترل بودند. به‌گفتن آخرین امام حاضر در جامعه، طبیعی است که امام سپس از ایشان نیز به غیبت می‌رود و این علتمی‌شود که زیاد تر تحت نظر و دقت قرار بگیرند. به همین علت، زندگی این امام بزرگوار تفاوت‌هایی با دیگر ائمه دارد. امام حسن عسکری (ع) فرموده‌اند هیچ‌یک از پدران من به اندازه من در رابطه امامتشان شک و تردید نداشته‌اند. این امام بزرگوار در شرایط سخت و بحرانی زندگی می‌کنند.

چند سالی است که برخی از مؤسسات قم، به‌اختصاصی دوستان تاریخ‌پژوه، همایشی تحت گفتن «ابناء الرضا» برگزار کرده‌اند. این کار زیاد خوبی است، چون پسران امام رضا (ع) شامل امام جواد (ع)، امام هادی (ع) و امام عسکری (ع) در این همایش‌ها معارفه خواهد شد. به‌تازگی آثار این همایش برای امام کاظم (ع) و امام جواد (ع) انتشار شده و آثار امام هادی (ع) نیز انتشار شده است. آثار امام عسکری (ع) تا این مدت انتشار نشده، اما مقالات آن آماده انتشار کردن است و به‌زودی انتشار خواهد شد.

معارفه یکی از شاگردان بزرگ امام عسکری (ع)

شیخ طوسی نقل می‌کند که ۱۰۴ شاگرد برای امام عسکری (ع) وجود داشتند و از این تعداد، ۳۵ نفر تقریباً ایرانی بودند. یکی از این شاگردان، ابو هاشم جعفری است.

ابو هاشم جعفری مردی انقلابی، شجاع و شاعر سیاسی می بود و لهجه‌ای صریح داشت. او روایات بسیاری را نقل کرده و شعر معروفی دارد که می‌گوید: «ای آل پیامبر، آیا من از شما جدا شوم؟ فردی که از شما جدا شود، از سلامت و نجات جدا شده است.» ابو هاشم جعفری می‌گوید: «هر زمان به این دو امام بزرگوار، یعنی امام هادی و امام عسکری (ع) داخل می‌شدم، هر بار نشانه‌ای، معجزه‌ای یا کرامتی از آن‌ها مشاهده می‌کردم.»

معارفه سه گروه مهم  از مردم در سوره فاطر

ذیل آیه شریفه سوره فاطر، آیه ۳۲، قرآن کریم مردم را به سه دسته تقسیم کرده است: «الَّذِینَ اصْطَفَیْنَا مِنْ عِبَادِنَا فَمِنْهُمْ ظَالِمٌ لِنَفْسِهِ وَمِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَمِنْهُمْ سَابِقٌ بِالْخَیْرَاتِ بِإِذْنِ اللَّهِ». در این آیه، به‌طور خاص گفتن می‌شود که برخی از مردم به خود ظلم می‌کنند، برخی در میانه راه می باشند و برخی سبقت می‌گیرند.

ابو هاشم جعفری می‌گوید: «هنگامی به خدمت آقا و مولایم، امام حسن عسکری (ع) رسیدم، از ایشان خواستم این سه دسته را برای من توضیح دهند. امام (ع) فرمودند: «ظالم لنفسه» فردی است که به امام زمانش ایمان نداشته باشد، به خود ظلم کرده است. چطور امکان پذیر امام معصوم جامعه کنار گذاشته شود و افراد به جستوجو دیگران بروند؟ افرادی که مسیر خود را از معصوم و حجت خدا جدا می‌کنند، به خود ظلم می‌کنند، چون از نور امام محروم خواهد شد.

مقتصد افرادی می باشند که معرفت امام را دارند و در فضایل مؤمنین و ویژگی‌های آن‌ها نیز گفتن شده است. این افراد با معرفت به امام خود، در مسیر صحیح قرار دارند. اسبق بالخیرات هم این دسته که به امام معتقد می باشند و در مسیر خیرات و نیکی‌ها پیشی می‌گیرند، امام معصوم (ع) را نمایندگی می‌کنند.

امام عسکری (ع) در ادامه فرمودند: «این سه دسته‌ای که در سوره فاطر، آیه ۳۲ آمده‌اند، به این صورت می باشند: اسبق بالخیرات منظور امام است، مقتصد به معنی معتقد به امام است و ظالم لنفسه، منکر امام.»

ابو هاشم جعفری در ادامه می‌گوید: «هنگامی این تفسیر را از امام عسکری (ع) شنیدم، اشک در چشمانم جمع شد و به خود گفتم: چه مقدار قشنگ آقا این آیه را برای من تفسیر کرد! سپس از آن، امام به من فرمودند: «امر امامت زیاد بزرگ‌تر از آن چیزی است که تو فکر کردی؛ شأن اهل بیت (ع) زیاد بالاتر از این سخن‌ها است. من به تو پیشنهاد می‌کنم که مدام شکرگزار خداوند باشی که شیعه ما هستی و در خانه ما قرار داری. در روز قیامت، هر کس با امامش به صحرای محشر خواهد آمد و تو نیز با ما خواهی آمد. یقین باش که در مسیر خیر قرار داری.» این روایت از ابو هاشم جعفری، مرد انقلابی و شجاع، نشان‌دهنده عمق معرفت و محبت اهل بیت (ع) به شیعیان است و مدام به ما یادآوری می‌کند که در مسیر ایمان و معرفت امامان (ع) قرار بگیریم.

اهل معروف در گفتن امام

یکی از روایات زیبایی که از امام حسن عسکری (علیه‌السلام) نقل شده است، این است که ایشان فرمودند: «إنَّ فی الجنه بابًا یُقال له المعروف، لا یدخله إلا أهل المعروف». یعنی در بهشت دری وجود دارد به نام معروف که فقط اهل معروف می‌توانند از آن داخل شوند. بهشت هشت درب دارد و درب‌هایی همچون باب المجاهدین و باب الریان نیز دارد.

مرحوم شیخ عباس در «سفینه البحار» به این مسئله اشاره کرده‌اند که یکی از درب‌های بهشت، باب الحسین (ع) است و اهل معروف، افرادی می باشند که در این دنیا اهل معروف بوده و بی اعتنا نیستند.

بیشتر از یک میلیون نفر از آوارگان لبنان داخل سرزمین ما شده‌اند. عده‌ای به عراق رفته‌اند و شنیدم که مرجعیت تهران و مدینه همه‌چیز را در اختیار این آوارگان قرار داده‌اند. این چنین در قم، کمیته‌ای از حوزه و کانون‌های فرهنگی راه اندازی شده که در حال برنامه‌ریزی می باشند. این افراد نیاز به خانه، غذا و امکانات دارند. مراجع عالی‌مقام نیز اجازه داده‌اند که از سهم امام منفعت گیری شود. اینها اهل معروف می باشند؛ افرادی که شرایط را می‌بینند و به آن رسیدگی می‌کنند.

اگر به‌گفتن مثال، ما فکر کنیم که این چنین وضعیتی در قم رخ داده و ما به سوریه یا جاهای دیگر رفته بودیم، در حالی که با خانواده و بچه‌هایمان هستیم، فهمید می‌شویم که برخی از این افراد یتیم می باشند و پدر و مادرشان را از دست داده‌اند. بهشت دری دارد به نام معروف و فردی داخل آن می‌شود که در این دنیا اهل معروف باشد.

ابو هاشم ادامه می‌دهد: « ما که اهل معروفیم و مدام در حال پشتیبانی کردن به مردم هستیم!» به همین علت در دل خودم گفتم: «خدا را شکر که ما پشتیبانی می‌کنیم و حتماً از این در خواهیم گذشت.» امام (ع) به سمت من برگشت و فرمود: «بله، بر آنچه که هستی پایدار بمان. چون اهل معروف در دنیا، اهل معروف در آخرت می باشند. خداوند تو را از آنان قرار دهد، ای ابوهاشم!»

ابو هاشم در دلش خوشحال شد که پشتیبانی می‌کند، اما امام فرمودند: «اما این استمرار را نگه داری کن و مبادا روزی آن را ترک کنی، چون برخی افراد تنها مقطعی پشتیبانی می‌کنند. «أفضَلُ العَمَلِ أَدومُ وَ إن قَلَّ» یعنی بهترین عمل، عملی است که استمرار داشته باشد، هرچند کم باشد. عادت بده به خودت که مدام پشتیبانی کنی.»

این روایت نشان‌دهنده اهمیت استمرار در انجام کارهای نیک و دقت به نیازمندان است. اهل معروف افرادی می باشند که نه تنها در اوقات خاص پشتیبانی می‌کنند، بلکه مدام در صدد خدمت به دیگران می باشند.

انتظارات امام عسکری (ع) از ما

ما شیعه‌ایم و پیرو ائمه (علیهم‌السلام) هستیم. امام عسکری (علیه‌السلام) والد بزرگوار امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) است. مرحوم شیخ صدوق کتابی به نام فضائل الشیعه دارد که در آن بخشی از روایات مربوط به انتظار امام عسکری (علیه‌السلام) از ما به گفتن شیعه را آورده است. من این موارد را دسته‌بندی کرده‌ام، هرچند زمان کافی نیست که به همه آن‌ها بپردازم. انتظار امام عسکری (علیه‌السلام) شامل انتظارات اخلاقی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی است. این چنین، انتظارات امام در برخورد با اهل سنت او گفت و گو جالبی است که در زمان مناسب به آن می‌پردازم.

در اینجا چند مورد از انتظارات امام عسکری (علیه‌السلام) از ما به گفتن شیعه را نقل می‌کنم. ابتدا انتظارات اجتماعی را گفتن می‌کنم. ایشان فرمودند: «شیعه علی هم الذین یثرون اخوانم علی انفسهم»؛ یعنی شیعه‌های اهل بیت و شیعه امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) افرادی می باشند که ایثار کرده و دیگران را بر خود ترجیح خواهند داد. نمی‌گویند “غزه به ما چه” یا “لبنان به ما چه”. متأسفانه در فضاهای مجازی، برخی افراد، حتی افرادی که عمامه به سر دارند، از حریم آزادی جمهوری اسلامی سوء منفعت گیری کرده و به توهین می‌پردازند. این افراد جسارت می‌کنند و به شخصیت‌هایی چون شهید بزرگوار سید حسن نصرالله توهین می‌کنند و حتی به رهبر انقلاب جسارت می‌ورزند. این واقعاً مظلومیت نظام است که شخصی با این چنین لباس و مقام اجتماعی، به خود اجازه می‌دهد تا بر منبر نشسته و به مردم توهین کند.

اگر برخوردی هم صورت گیرد، باید او گفت که این عمل های گناه فردی نیست و نظام را دچار چالش می‌کند. شبکه‌های غربی یکی از خوراک‌های تبلیغاتی خود را بر این افراد قرار خواهند داد و آن‌ها را به گفتن آیت‌الله یا علامه معارفه می‌کنند تا ببینند که آیا سخن مخالفی می‌زنند یا نه. شیعه علی (علیه‌السلام) فردی است که دیگران را بر خود ترجیح می‌دهد و همان گونه که خداوند در قرآن فرموده است، «لا یراهم الله حیث نهام»؛ یعنی در مکان‌هایی که خداوند نهی کرده، شیعه‌ها دیده نمی‌شوند.

در حالی که آمار مصرف مشروبات الکلی در سرزمین ما وحشتناک است. آقایان، این نوشته به طور رسمی نقل نیست، اما غیررسمی وحشتناک است و علت آن هم تلفات و حوادثی است که این روزها در اخبار از مازندران، همدان، شیراز، قم و دیگر مناطق گزارش می‌شود. چرا باید این مسائل این‌قدر عادی شوند؟ به‌اختصاصی این که برخی از فرهیختگان و تحصیل‌کردگان نیز در این جلسات در رابطه آن سخن بگویید می‌کنند. چرا باید نوشته مشروبات الکلی این‌قدر عادی شود در حالی که ما انتظار داریم که سپس از انقلاب، این‌گونه مسائل جمع شوند؟ باید او گفت که مشروب‌فروشی‌ها جمع نشده‌اند، بلکه مشروب‌خواری هم چنان ادامه دارد و نیاز به تذکر و دقت بیشتری داریم.

امر به نماز و به‌اختصاصی نماز جمعه موضوعی زیاد مهم است. باید به این مسئله دقت داشته باشیم که بعضی اوقات در برخی مدارس علمیه، برای مثالً در یک مدرسه با ۸۰۰ نفر طلبه، تنها ۱۰۰ نفر در نماز حاضر خواهد شد. چرا باید این چنین وضعیتی پیش بیاید؟ یقیناً این نوشته را درمورد مراکز شهرستانی یا ادارات نقل نمی‌کنم، بلکه به مراکزی اشاره دارم که از آن‌ها انتظار می‌رود، به‌خصوص از قبل از نماز، شیعه در موضع امر و دعوت به نماز دیده شود.

امام عسکری (علیه‌السلام) فرمودند: «شیعه علی هم الذین یقتدون بعلی فی اکرام اخوانهم المؤمنین»؛ یعنی شیعیان علی (علیه‌السلام) افرادی می باشند که در تکریم و احترام به برادران مؤمن خود به علی (علیه‌السلام) اقتدا می‌کنند. انتظار امام از ما این است که شیعه امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) فردی باشد که در اکرام و احترام به مردم و برادران مؤمن، پیرو آن حضرت باشد.

وجود مقدس امام عسکری (علیه‌السلام) در یک روایت فرمودند: «کونوا لَنا زَیناً وَ لا تَکونوا عَلَینا شَیناً»؛ یعنی زینت ما باشید و مایه ننگ ما نشوید. هنگامی یک شیعه، صداقت، امانت و ورع را مراعات کند، بر پایه همان نامه‌ای که ایشان مرقوم کرده‌اند، مردم با رهبران خود شناخته خواهد شد. مردم می‌گویند: این‌ها طلبه‌های این حوزه می باشند یا این‌ها کارمندان این اداره‌اند. شیعه را با اهل بیت (علیهم‌السلام) می‌شناسند.

تفاوت محب و شیعه

به یاد دارم داستانی را که دزدی از صرافی در زمان امام عسکری (علیه‌السلام) دستگیر شده و به وجود امام آوردند. او به‌طور مکرر فریاد می‌زد: “من شیعه امام عسکرم، شیعه امیرالمؤمنینم.” اما امام (علیه‌السلام) فرمودند: «معاذالله ما هذا من شیعه علی»؛ یعنی این فرد از شیعه علی (علیه‌السلام) نیست. او افترا نمی‌او گفت، چون حضرت علی (علیه‌السلام) را دوست داشت، اما امام فرمودند: «فان من موالینا و محبینا»؛ یعنی او ما را دوست دارد.

جورج جرداغ هم حضرت علی (علیه‌السلام) را دوست دارد، ولو مسیحی باشد. آنتوان بارا نیز امام حسین (علیه‌السلام) را دوست دارد، حتی اگر مسیحی باشد. هندوها هم درمورد امام حسین (علیه‌السلام) اشعاری سروده‌اند. اما محبت با تشیع متفاوت است. سپس امام فرمودند: «الفرق أن شیعتنا هم الذین یتبعون آثارنا، و یطیعونا فی جمیع أوامرانا و نواهینا، فأولئک من شیعتنا. فأما من خالفنا فی کثیر مما فرضه الله علیه فلیسوا من شیعتنا»؛ یعنی شیعیان ما افرادی می باشند که از آثار ما پیروی می‌کنند و دستورات ما را به کار می‌بندند و از آنچه نهی کرده‌ایم اجتناب می‌نمایند. اما افرادی که در تعداد بسیاری از آنچه خداوند بر آن‌ها واجب کرده با ما مخالفت می‌کنند، از شیعیان ما نیستند.

امام عسکری (علیه‌السلام) در سامرا زندگی می‌کردند، جایی که شیعه‌ها در دور و بر ایشان نبوده‌اند. در این راستا، ایشان فرمودند: «صلوا فی عشایرهم و اشهدوا جنائزهم وعودوا مرضاهم، و ادوا حقوقهم، فان الرجل منکم اذا ورع فی دینه و صدق فی حدیثه و ادی الامانه و حسن خلقه مع الناس قیل هذا شیعی فیسرنی ذلک»؛ یعنی در گروه‌های مخالفان (مخالفان) نماز بخوانید، در تشییع جنازه‌های آن‌ها شرکت کنید، بیمارانشان را عیادت کنید و حقوق آن‌ها را ادا نمایید، چون اگر مردی از شما در دین خود ورع داشته باشد، در سخنش راست بگوید، امانت را رد کند و اخلاقش با مردم خوب باشد، حرف های می‌شود: “این شیعه است.” و من از این نوشته شادمان می‌شوم.

مقام معظم رهبری نیز برای اسماعیل هنیه نماز خواندند و بر شهید سلیمانی نیز نماز خواندند. مسئله‌ای که برخی در سرزمین به آن دقت ندارند این است که نگاه آن‌ها فقط تا جلوی همین منبر است. برخی پشت سر منبری می‌نشینند که تابلوهای قرمز و لعن‌های گوناگون را مشخص می کند و به توهین می‌پردازند. در حالی که باید دقت داشت که امام (علیه‌السلام) این‌گونه زندگی می‌کردند. اگر امام به این شکل زندگی می‌کرد، آیا می‌توانستند ابو حنیفه را به درس خود بیاورند؟ آیا می‌توانستند با مالک بن انس و دیگران ربط داشته باشند؟

در زمان امام صادق (علیه‌السلام)، اختلاف نظر در جامعه به حدی می بود که حتی خود گروه‌های گوناگون، همانند مالکی‌ها و شافعی‌ها، یکدیگر را تحمل نمی‌کردند. با این حال، همه این گروه‌های گوناگون از جمله صوفیه و فرقه‌های دیگر بر یک نوشته اتفاق نظر داشتند و آن فضایل و احترام به امام صادق (علیه‌السلام) می بود. در حالی که امام صادق (علیه‌السلام) هیچ‌گاه از خط قرمزهای خود عبور نکرد.

امام صادق (علیه‌السلام) همان فردی است که در منا، ۱۲ مرتبه، یعنی در هر چهار طرف، هر طرف سه بار فریاد زد: «الإمامَ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ ثُمَّ الْحَسَنُ ثُمَّ الْحُسَیْنُ ثُمَّ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ثُمَّ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیٍّ ثُمَّ أَنَا ثُمَّ مِنْ بَعْدِی مُوسَی ابْنِی ثُمَّ مِنْ بَعْدِهِ وَلَدُهُ عَلِیٌّ وبَعْدَ عَلِیٍّ مُحَمَّدٌ ابْنُهُ وبَعْدَ مُحَمَّدٍ عَلِیٌّ ابْنُهُ وبَعْدَ عَلِیٍّ الْحَسَنُ ابْنُهُ والْحُجَّهُ مِنْ وُلْدِ الْحَسَنِ». امام صادق (علیه‌السلام) بیشترین زیارات را درمورد امام حسین (علیه‌السلام) دارد و پیشنهاد‌های بسیاری درمورد غدیر نیز گفتن کرده است.

با وجود این همه پافشاری بر فضایل اهل بیت (علیهم‌السلام) و احترام به اصول خود، امام صادق (علیه‌السلام) به طوری عمل کرده که همه این فرقه‌های گوناگون از توهین به ایشان پرهیز کرده‌اند.

انتهای مطلب/