راه اندازی کتابخانه ملی ۲ در قلب تهران/تغعیر در شرایط عضویت_دانشجو

به نقل از دانشجو، سازمان اسناد و کتابخانه ملی به گفتن با اهمیت ترین کتابخانه سرزمین در سال‌های قبل از حاشیه به دور نبوده است؛ از افتفضای کتابخانه که تبدیل اعمال محدودیت‌هایی در شرایط عضویت شد، تا آب‌گرفتگی اسناد، حقوق‌های نجومی، اظهار نارضایتی اعضا در تصمیم‌های اتخاذ شده برای شیفت شب و … .

انتخاب غلامرضا امیرخانی به گفتن ریاست سازمان اسناد و کتابخانه ملی در چند روز قبل عکس العمل‌هایی را در بین اهالی فرهنگ به همراه داشت. انتخاب او از بین خانواده سازمان اسناد و کتابخانه ملی، قدم مثبتی برای حل و فصل برخی از چالش‌های این سازمان گفتن شده است.

امیرخانی در او گفت‌وگویی با تسنیم درمورد برنامه‌های خود برای بهبود شرایط جاری پرداخت و از گسترش دیپلماسی فرهنگی با دیگر کتابخانه‌های ملی دنیا از جمله کشورهای فارسی‌زبان و منطقه خبر داد. مشروح او گفت‌وگوی او با خبرنگار فرهنگی تسنیم را می‌توانید در ادامه بخوانید:

گسترش دیپلماسی فرهنگی با کشورهای فارسی‌زبان

*تسنیم: آقای دکتر شما از خانواده سازمان اسناد و کتابخانه ملی به گفتن ریاست این مجموعه انتخاب شده‌‌اید؛ امری که حداقل در دو دهه قبل رخ نداده می بود. از این منظر، سازمان برای شما ناآشنا و غریبه نیست. به ظرفیت‌ها و چالش‌های آن واقف هستید. با دقت به این شناخت، با اهمیت ترین رویکرد و برنامه شما در دوره مدیریتتان بر این مجموعه چه خواهد می بود؟

 با دقت به اطلاعاتی که از قبل گردآوری کرده و معتقدم در برتری کار باید باشد، در دو خوزه می‌توان خلاصه کرد؛ نخست گسترش دیپلماسی فرهنگی است که یک مطرح پژوهشی نیز در این‌باره آماده شده است. در این مطرح به این قضیه پرداخته شده که ما چه مقدار نیازمند دیپلماسی فرهنگی هستیم، تا چه اندازه در این حوزه کار شده و کتابخانه ملی چه نقشی در این راستا می‌تواند ایفا کند، از جمله مسائلی است که در این مطرح مورد بازدید قرار گرفته است.

*تسنیم: مقداری درمورد جزئیات این مطرح بفرمایید. کشورهای فارسی‌زبان چه جایگاهی در این مطرح دارند؟

کشورهای حوزه تمدنی ایران فرهنگی در برتری این مطرح خواهد می بود. از نظر دیگر، دقت به کشورهای آسیای میانه همسایه، کشورهای همزبان،کشورهای مسلمان، حوزه اکو و آسیای میانه در برتری می باشند، اما نگاه ما باید بین‌المللی و جهانی باشد.

 

 

تعیین تکلیف ساختمان بایگانی راکد در خارج از تهران

 به طور معمول کتابخانه‌های ملی در دنیا ارتباطاتی با هم دارند. از این منظر، تحکیم قسمت بین‌الملل با منفعت‌بردن از ظرفیت‌های نهادها و سازمان‌های گوناگون همانند وزارت امور خارجه، وزارت علوم، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و بنیاد سعدی این ارتباطات را گسترده‌تر کرد.

*تسنیم: فرمودید که با اهمیت ترین برنامه‌ها در دو محور خلاصه می‌شود، محور دوم کدام است؟

 محور دوم مربوط به او گفت و گو اسناد ملی است. در این قسمت پیگیری برای راه‌اندازی مکان فیزیکی بایگانی اسناد در خارج از تهران از جمله برتری‌ها خواهد می بود.این مکان باید پیش‌تر ساخته می‌شد، اما متاسفانه کاری انجام نشده است.

 مسئله دوم؛ مربوط به مسائل نظام جامع بایگانی و اتوماسیون‌های اداری سرزمین است که به هماهنگی بین کل سازمان‌ها نیازمند است. متاسفانه در این عرصه مقداری عقب هستیم و زمان را از دست داده‌ایم.

*تسنیم: در او گفت و گو کتابخانه ملی یک‌سری توقعات و انتظارات اعضا نیز نقل است؛ همانند خواسته‌های آنها در او گفت و گو روشنامه عضویت، برقراری مجدد شیفت شب به روال اسبق و … . رویکرد شما در این‌باره چیست، آیا قرار هست شیفت شب به کتابخانه برگردد؟

 انتقاداتی به روشنامه عضویت از قبل نقل می بود که در ادوار گوناگون، دستخوش تغییراتی شد. چند ماه پیش نیز آیین‌نامه جدیدی ابلاغ شد. نکات مثبتی در این آیین‌نامه دیده شده اما در این آیین‌نامه او گفت و گو وجود پژوهشگران کمرنگ شده است؛ این در حالی است که باید به این سمت برویم که ابزار و امکانات بیشتری به اعضا بدهیم.

کتابخانه ملی متعلق به همه مردم است، اما ناچار به اعمال محدودیت‌ها هستیم

کتابخانه ملی نامش کتابخانه ملی است و همه مردم باید ازآن منفعت گیری کنند. اما در در عین حال باید این مسئله را در نظر داشت که امکانات کتابخانه محدود است. امکان پذیر هنگامی به کتابخانه مراجعه کنید، صندلی خالی اشکار نکنید. حال سوال این است که چطور می‌توانیم این دو را جمع کنیم؟ در او گفت و گو برقراری مجدد شیفت شب به روال اسبق، سوال‌هایی نقل است؛ همانند این که آیا این قضیه ماموریت کتابخانه ملی است و آیا کتابخانه بر پایه اساسنامه ماموریت خدمات‌رسانی در این قسمت را دارد یا خیر؟ باید این مسائل را جمع و روی آن تأمل داشت و سپس تصمیم گرفت.

اعمال تغییرات در آیین‌نامه عضویت پژوهشگران

من معتقدم که اصلاً نباید مدرک در عضویت کتابخانه ملاک باشد اما مجبوریم که یک سری محدودیت‌ها را بگذاریم. در کل باید او گفت که تغییراتی در این آیین‌نامه داده خواهد شد.

*تسنیم: به این معنی که شرایط عضویت پژوهشگران تحول خواهد کرد؟

قطعاً؛ عضویت پژوهشگران به معنی مؤلفان، مترجمان و مصححان باید بدون هیچ محدودیتی از کتابخانه ملی منفعت گیری کنند.

 کتابخانه ملی خانه این افراد است. یقیناً باید مطابق قانون نباید در شناخت مصادیق دچار مشکل شویم. برای مثالً در حوزه ترجمه امکان پذیر یک نفر یک کتاب را ترجمه کرده باشد که همان یک کتاب جریان‌ساز باشد، اما از نظر دیگر ما در حوزه ترجمه با کتاب‌سازی نیز روبه رو هستیم. در نگاه نخست به هر دوی این موارد می‌توان «مترجم» اطلاق کرد و نگاه مقداری سلیقه‌ای است در این عرصه.

*تسنیم: تشخیص این نوشته همچون قبل بر مسئولیت کمیته خواهد می بود؟

بله اما با نگاه سهل‌گیرانه‌‌تر. از دهه ۷۰ که در ساختمان ۳۰ تیر بودیم و در آن زمان اعمال محدودیت برای مدرک تحصیلی لیسانس اعمال شد تا الان که نزدیک به ۲۰ سالی است در ساختمان جاری کتابخانه ملی هستیم، مدام این او گفت و گو نقل بوده است که کتابخانه ملی برای همه است اما در کنار این، ما مدام از افتفضا نیز روبه رو بودیم.

این قضیه برمی‌گردد به این نوشته که دیگر نهادها همانند شهرداری‌ یا بخشی از بدنه وزارت ارشاد از ماموریت های خود مغفول ماندند. ما کتابخانه عمومی استاندارد در تهران تقریباً نداریم. اگر در همه این سال‌ها محیطی مناسب با فضای کافی برای مطالعه و با شرایط استاندارد در نقاط گوناگون تهران وجود داشت،‌ دیگر همه ناچار نمی‌شدند تپه‌های عباس‌آباد را برای آمدن به کتابخانه ملی انتخاب کنند؛ آن هم با این شرایط دسترسی که چندان آسان نیست.

نهادهای فرهنگی باید در این عرصه فعالیت بیشتری کنند و فضای استاندارد و مناسب برای مطالعه و پژوهش را در دسترس عموم مردم قرار دهند، در فقدان این قضیه همه نیازها، انتظارات و توقعات به سمت کتابخانه ملی جلب شده است. ما در خدمت همه مراجعه‌کنندگان هستیم، اما خواست‌ها مشابه با شرایط جاری نیست.

*تسنیم: از جمله اقداماتی که کتابخانه ملی در بیشتر از یک دهه قبل انجام داده، او گفت و گو دیجیتال‌سازی منبع های است. با این حال، به نظر می‌رسد خروجی کار چندان با لیاقت کتابخانه ملی نیست؛ این را از جهت قیاس با دیگر کتابخانه‌های ملی جهان در دسترسی به منبع های عرض می‌کنم. در این قسمت چه تدبیری اندیشیده خواهد شد؟

در این عرصه کار انجام شده زیاد است، اما من هم معتقدم باز باید کارهای فرد دیگر در این راستا انجام داد. دسترسی محققان به منبع های باید تسهیل شود. یقیناً او گفت و گو‌های حقوقی و کپی رایت در این عرصه نیز وجود دارد، اما می‌توان در قسمت کتاب‌های قدیم و به اختصاصی در حوزه نسخ خطی برنامه‌ریزی بهتری داشت تا این منبع های یا به طور رایگان و یا در ازای دریافت مبلغی در دسترس پژوهشگران قرار گیرد.

تشکیل دسترسی فراگیر به همه نسخه‌های خطی کتابخانه

اولین قدم این است که منبع های قدیم همانند نسخ خطی، چاپ سنگی و نشریات باید دیجیتال‌سازی شود و امکان دسترسی سریع از همه جای دنیا وجود داشته باشد. «شدت» و «دقت» دو ملاک مهم باید در خدمات‌رسانی این قسمت لحاظ شود. این که با تأخیر به خواست‌ها جواب داده شود، اصلاً قابل قبول نیست.

در قسمت اسناد نیز یقیناً مشکلات خاصی در این عرصه وجود دارد، اما «شدت» و تسریع در پاسخگویی باید ملاک کار قرار گیرد.

*تسنیم: ساختمان ۳۰ تیر نماد کتابخانه ملی است، با این حال شناختی که از این ساختمان در اذهان عمومی وجود دارد، امکان پذیر متفاوت باشد. این ساختمان در چند سال قبل به کتابخانه مجلس و موزه علم برای مدتی واگذار شده می بود، اما هم چنان در اختیار آنهاست و علی‌رغم آخر یافتن زمان مقرر، این ساختمان به کتابخانه ملی تحویل داده نشده است. قرار است در این قسمت چه برنامه‌ای در نظر گرفته شود؟ آیا مذاکره‌ای صورت گرفته؟

بله، این نوشته یکی از برتری‌ها است. در بازدیدی که دیروز هم انجام شد، بر تخلیه هرچه سریع تر آن اصرار شد. اکنون ساختمان تعطیل است و چشم به راه جابجایی لوازم هستیم.

ساختمان ۳۰ تیر نماد کتابخانه‌های تهران است. قدیمی‌ترین کتابخانه تهران را کتابخانه مجلس می‌دانند اما شناخت ما از ساختمان کتابخانه مجلس چیز فرد دیگر است.

راه‌اندازی ساختمان شماره ۲ کتابخانه ملی در قلب تهران

ساختمان ۳۰ تیر در سال ۱۳۱۶ راه‌اندازی شده و از منظر سابقه، نماد کتابخانه‌های تهران شناخته می‌شود.

*تسنیم: قرار هست بعد از تخلیه لوازم، چه طرحی در این ساختمان اجرا شود؟

ساختمان ۳۰ تیر در واقع می‌شود ساختمان شماره ۲ کتابخانه ملی در قلب تهران. این کتابخانه‌ای در اختیار عموم خواهد می بود که خدمات‌رسانی خواهد کرد. همانند کتابخانه ملی فرانسه که یک قسمت مهم دارد و یک قسمت هم در خیایان ریشیلیو است و ساختمان جدیدتر آن محسوب می‌شود.

انتهای مطلب/