احیای فعالیت های پژوهشی و بین الملل درکتابخانه مجلس_دانشجو

به نقل از دانشجو،‌ کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی نزدیک به یک قرن است که به یکی از کتابخانه‌های مهم و نقل ایران بدل شده است،‌ اهمیت این کتابخانه به گنجینه‌های ارزشمندی است که در قسمت‌های خطی، موزه، اسناد و منبع های چاپی آن حاضر است.

کتابخانه مجلس ایران با کتاب‌های خریداری‌شده و اهدایی در سال ۱۲۹۱ در تکه شرقی حوض‌خانه عمارت قدیم مجلس شورای ملی، برای مراجعه و منفعت گیری نمایندگان راه‌اندازی شد، اما ایده اولیه آن به اغاز مشروطه برمی‌گردد. بعد از انقلاب مشروطه و تأسیس مجلس شورای ملی در سال ۱۲۸۵، عده‌ای از نمایندگان به فکر تشکیل کتابخانه‌ای برای مجلس افتادند تا نمایندگان را از جهت علمی و اطلاعاتی تغذیه کند.

فعالیت‌های پژوهشی و انتشاراتی کتابخانه مجلس شورای اسلامی، از سال ۱۳۷۵ اغاز شد و آثار مختلفی در حوزه‌های مرتبط انتشار کردن یافته است،‌ به باور تعداد بسیاری از پژوهشگران کتابخانه مجلس از آغازکنندگان او گفت و گو دیجیتال‌سازی اسناد و نسخ خطی به حساب می اید،‌ اتفاقی که در نیمه دوم دهه ۸۰ در این کتابخانه رقم خورد و انقلابی در حوزه دسترسی پژوهشگران به اسناد،‌ نسخ خطی و کتاب‌ها تشکیل کرد،‌ با این حال کتابخانه مجلس در دوره‌هایی نیز از رسالت خود دور شد.

محمدباقر قالیباف مرداد ماه امسال،‌ مسعود معینی‌پور عضو هیأت علمی دانشگاه باقرالعلوم را به سمت ریاست کتابخانه،‌ موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی منصوب کرده است،‌ بعد از چند ماه وجود معینی‌پور در این کتابخانه،‌ وی اخیرا‌ً،‌ علی ططری از مدیران اسبق قسمت های گوناگون کنابخانه را به معاونت پژوهش منصوب کرده است،‌ علی ططری استاد دانشگاه، نویسنده و تاریخ‌پژوه متولد ۱۳۵۷،‌ دانش‌آموخته دکترای تاریخ است،‌ ططری سمت‌های اجرایی مختلفی را در کارنامه کاری خود داشته است،‌ از مدیریت مرکز پژوهش و مدیریت مرکز اسناد کتابخانه مجلس شورای اسلامی گرفته تا عضویت در کمیته برسی حافظه جهانی و مشاور مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه و…

در کارنامه ططری هم‌این چنین علاوه بر سمت‌های اجرایی، سابقه آموزشی و تدریس در دانشگاه،‌ عضویت در هیئت مؤسس و هیئت‌مدیره انجمن ایرانی تاریخ  اسلام،‌ عضویت در  هیئت تحریریه دوفصلنامه تاریخ شفاهی،‌ عضویت در هیئت تحریریه فصلنامه بساتین‌، عضویت در هیئت تحریریه ماهنامه مطلب بهارستان و… نیز به چشم می‌خورد.

ططری پیش‌تر و در سابقه حضورش در کتابخانه موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی به اختصاصی در دوره وجود رسول جعفریان در این کتابخانه کوششهای تعداد بسیاری در شناسایی‌، معارفه و انتشار کردن اسناد مرتبط با تاریخ شفاهی و پارلمان داشته است،‌ تلاشی که اکنون و بعد از وجود مجدد او در کتابخانه،‌ موزه و مرکز اسناد مجلس نیز به حرف های او در برنامه‌هایش دیده شده است،‌ دانشجو‌، در ابتدای فعالیت ططری در سمت معاونت پژوهش کتابخانه مجلس او گفت‌وگویی با وی درمورد برنامه‌های پیش رو در این کتابخانه داشته است،‌ این او مباحثه به شرح ذیل است:‌

* تسنیم:‌ آقای ططری،‌ درمورد برگشت به کتابخانه و فعالیت در سمت معاونت پژوهش بفرمایید‌؟

کتابخانه مجلس، نخستین کتابخانه رسمی سرزمین است که قدمتش به قدمت تاریخ مجلس و مشروطه باز می‌گردد و برای ما ایرانیان از اهمیت بسیاری برخوردار است، من بالغ بر ۲۵ سال است که در این مرکز خدمت می‌کنم، در دوره تازه تلاش داریم که این مجموعه به دوران شکوهی که در ۱۱۵ سال تازه داشته بازگردد،‌ در طی قرن قبل همیشه کتابخانه مجلس جزو کتابخانه‌ها و مراکز علمی پیشرو در سرزمین بوده و در جذب مخاطب، در جذب تراث، نفایس، نسخ خطی، اسناد، چاپ کتب و نشریات محل رجوع تعداد بسیاری از مشاهیر و مفاخر تاریخ معاصر ایران بوده است، این ماموریت سترگی بر مسئولیت ما بوده و هست که اینجا به گفتن خدمتگزار وجود داریم.

* تسنیم: وجود تیم مدیریتی تازه با استقبال اهالی فرهنگ و پژوهشگران روبه رو شده است،‌ چه برنامه‌ای برای فعالیت در معاونت پژوهشی کتابخانه دارید و چه قسمت‌هایی پررنگ خواهد شد؟

با تحول مدیریت در سه ماه تازه و وجود رئیس تازه کتابخانه آقای معینی‌پور در سیاست‌های کلی کتابخانه تغییراتی شکل گرفت و قرار شد که برنامه‌هایی در حوزه پژوهش اراعه دهیم؛ بر پایه تجارب و اندوخته علمی که داشتیم،‌ برنامه‌هایی مبتنی و بر مطابق اساسنامه و ماموریت کتابخانه تدوین و در اختیار وی قرار داده شد. اصرار رئیس کتابخانه بر این می بود که کتابخانه به ماموریت و ضمانت و اهداف مهم خود که در اساسنامه تصریح شده  است،‌ بازگردد؛ کتابخانه‌ای که در خدمت پژوهشگران، استادان، نمایندگان و دانشجویان باشد و در حوزه انتشار کردن میراث اسلامی و ایرانی فعالیت کند.

امیدوارم در دورانی که سرزمین با چالش‌های اقتصادی دچار است و بیشترین تاثییر از این چالش‌های اقتصادی بر حوزه فرهنگ‌ داخل می‌شود،‌ با دقت و علاقه‌ای که رئیس تازه کتابخانه به حوزه پژوهش دارد،‌ بتوانیم با فعالیت‌های پژوهش محوری به سمت تشکیل محتوا نیز حرکت کنیم،‌ امیدوارم که بتوانیم تعداد بسیاری از برنامه‌های پیش‌بینی شده را تحقق بخشیم،‌ من در ابتدای کار، برنامه شش ماهه‌ای را بر پایه ماموریتی که مرکز پژوهش برعهده دارد، تدوین کردم و تلاش می‌کنم این برنامه محقق شود.

* تسنیم: در سال‌های پایانی دهه ۸۰ و نیمه نخست دهه ۹۰،‌ کتابخانه مجلس محلی برای فعالیت دانشجویان و اساتید رشته تاریخ نیز می بود و ما ناظر تعامل کتابخانه با مراکز دانشگاهی بودیم،‌ برگشت به این مهم چه مقدار در برنامه‌های شما وجود داشته است؟

بله‌، ما پیش‌تر در سال‌هایی که در مرکز اسناد وجود داشتیم،‌ از پتانسیل دانشجویان نیز برای حوزه فهرست‌‌نویسی، پژوهش،‌ نگارش مقالات علمی و… منفعت می‌بردیم،‌ در این دوره ما رویکرد تاز‌ه‌ای را تعریف کرده‌ایم،‌ متاسفانه در چهار سال تازه تعدادی بسیاری از پژوهش‌ها و مطرح‌هایی که با پژوهشگران داشتیم، معطل مانده است،‌ برای اغاز این روال را احیا کردیم و ۳۵ مطرح پیشنهادی برای بازدید در شورای پژوهش نظر شده که قرار است بازدید شود،‌ این مطرح‌ها بین ۲۰ تا ۱۰۰ درصد به انجام رسیده است.

انتشار کردن ۱۱ مطرح پژوهشی تا آخر سال

هم‌این چنین ۱۱ مطرح آماده انتشار کردن است و تا آخر سال این ۱۱ گفتن انتشار خواهد شد. بعد یکی از با اهمیت ترین رویکردهای ما انتشار کردن مطرح‌های پژوهشی باقی‌مانده از قبل است.

* تسنیم: یکی از با اهمیت ترین خدماتی که کتابخانه مجلس به حوزه فرهنگ و تراث در ۱۵ سال تازه داشته،‌ برگزاری نشست‌های تخصصی در حوزه‌های نسخ خطی،‌ پارلمان‌، اسناد و… بوده است،‌ این نشست‌ها نیز در دوره تازه جستوجو خواهد شد؟

بله،‌ دومین برنامه و سیاست ما در معاونت پژوهش کتابخانه مجلس،‌ برنامه‌ریزی برای نشست‌های تخصصی تازه است؛ در دو هفته اول نشستی در حوزه صدمه‌شناسی نسخ خطی برگزار کردیم، اما در تداوم برنامه‌ها، هفت نشست دیگر هم برنامه‌ریزی شده است. نشست‌ها مبتنی بر تخصص گروهی ‌است؛ ما پنج گروه اسلام‌شناسی، ایران‌شناسی، اسناد و موزه، تصحیح متون و مطالعات پارلمانی را در زیرمجموعه معاونت پژوهش دادیم که برای هر کدام نشست‌هایی تدارک خواهیم دید.

همایش‌های تاریخ مجلس از سر گرفته می‌شود

نشست‌ها مبتنی بر ماموریت گروه‌ها در حال برنامه‌ریزی است. برای نمونه دو نشست در حال طراحی است: یک نشست مرتبط با دیپلماسی پارلمانی‌ در گروه  مطالعات پارلمانی و فرد دیگر گروه اسناد و موزه. در حوزه تصحیح متون،‌ ایران‌شناسی، اسلام‌شناسی و… نیز هفت نشست تدارک خواهیم دید،‌ این نشست‌‌ها با وجود چهار مهمان و کارشناس خارجی برگزار خواهد شد. این نشست‌ها به منظور استخراج ایده برای مطرح‌های تازه در کتابخانه برگزار خواهد شد.

نوشته دیگر،‌ او گفت و گو همایش تاریخ مجلس است که دبیرخانه آن در سال ۱۳۸۹ راه‌اندازی شده می بود و مجالس دوره اول تا بیست و چهارم شورای ملی را در قالب هفت نشست بازدید کرد؛ این دبیرخانه مجدد احیا شده و قرار است مجدد نشست‌‌ها برگزار شود.  

در حوزه تاریخ شفاهی پارلمان و قوه مقننه،‌  با کارشناسان او گفت‌وگوهایی داشتیم که از سال ۱۳۸۷ اغاز شده می بود، اما این روال در هفت سال قبل مغفول ماند و قرار است مجدد راه‌اندازی شده و این بار جدی‌تر از قبل پیگیری شود.

حمایتاز تشکیل آخر‌نامه‌‌های مرتبط با پارلمان

* تسنیم: گفتید که برای مراکز دانشگاهی و تعامل با دانشجویان برنامه جدیدی تدارک دیده شده،‌ درمورد این برنامه‌ها بفرمایید؟

ما به سمت دانشگاه‌ها، پژوهشکده‌ها و هسته‌های علمی حرکت می کنیم،‌ با برخی نهادهای دانشگاهی در شهرستان‌ها برنامه‌های مشترک بر محور کتاب تدارک دیده‌ایم،‌ این چنین، یکسری تفاهم‌نامه‌ها برای حمایتاز آخر‌نامه‌های مرتبط با نوشته قوه مقننه و پارلمان تنظیم کرده‌ایم‌؛ در یک دهه تازه کم شدن بسیاری در نگارش آخر‌نامه‌های رشته علوم انسانی داشتیم که ملزوم است از این حوزه حمایتشده و دقت بیشتری مصروف شود. در نظر داریم،‌ آخر‌نامه‌هایی که تلاش علمی بسیاری برای آن‌ها انجام شده را انتشار کنیم و پشتیبانی کنیم، هم بنیه علمی آخر‌نامه‌ها بالا برود و هم اسناد و منبع های در اختیار پژوهشگران این حوزه قرار دهیم،‌ مجموعه نشریات و اسناد کتابخانه مجلس زیاد غنی است و عمدتاً نویافته و کمتر کارشده است. به این علت، حمایتاز آخر‌نامه‌هایی که در شورای پژوهش ما تایید شود و مرتبط با اساسنامه است نیز در دستور کار قرار دارد.

خرید نسخ خطی ادامه می‌یابد

* تسنیم: کتابخانه مجلس سابقه خوبی در خرید اسناد و نسخ خطی نیز دارد،‌ برنامه خرید و ساماندهی اسناد و نسخ خطی چطور خواهد می بود؟

 ما یکی از مراکزی هستیم که در یکصد سال تازه حتی از ابتدا از سال ۱۲۸۷ و دوره دوم مجلس شورای ملی یعنی ۱۱۶ سال پیش،‌ به خرید نسخ خطی پرداخته‌ایم و از این منظر یکی از غنی‌ترین منبع های نسخ خطی در سرزمین، کتابخانه مجلس است، امکان پذیر به لحاظ تعداد از برخی مجموعه‌ها نسخه خطی کمتری داشته باشیم،‌ اما استاد حائری نیم‌قرن در کتابخانه بر خرید نسخ خطی مورد قیمت نظارت داشتند و ما بهترین نفایس را در اختیار داریم. خرید نسخ خطی در این مجموعه باید ادامه اشکار کند.

* تسنیم: در سال‌های قبل کتابخانه مجلس از جمله مراکز پژوهشی می بود که به انتشار کردن فهارس نسخ خطی و مجموعه‌هایی که تنها نهادهای دولتی می‌توانند از مسئولیت انتشار کردن آن‌ها برآیند،‌ اهتمام داشت،‌ آیا این نوشته نیز مورد دقت قرار می‌گیرد؟

بله،‌ یکی از مراکزی که سنت فهرست‌نویسی نسخ خطی و اسناد را در سرزمین اغاز کرد،‌ کتابخانه مجلس می بود، یکی از سیاست‌های ما در دوره تازه همین نوشته است که به شدت احیا شده و هم‌اکنون سه مجموعه در دست انتشار کردن داریم که بیشتر از چهار سال معطل مانده است،‌ فهرست اسناد عرایض دوره هفتم،‌ هشتم و نهم مجلس شورای ملی تا دو هفته آینده انتشار خواهد شد.

اولین عمل معاونت پژوهش، انتشار کردن فهرست نسخ خطی جلد ۵۸ است که آخرین فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی شامل نسخه‌های خطی شماره ۲۱ هزار و ۴۰۱ تا ۲۱ هزار و ۸۰۰ است و به تلاش محمود نظری انجام شده است.

وجود فعال و موثر کتابخانه مجلس در آرشیویست‌‌های بین‌المللی

 * تسنیم: در او گفت و گو ربط با حوزه بین‌الملل و نهادهایی همانند ایفلا،‌ سواربیکا،‌ ایکا و… چه برنامه‌ای دارید؟

متاسفانه در وضع جاری روابط کتابخانه مجلس با حوزه بین‌الملل دچار چالش‌های جدی شده است،‌ نهادهای ایفلا،‌ ایکا (آرشیویست‌ها) که سال‌ها عضو آن‌ها بودیم و حق عضویت پرداخته‌ایم،‌ سواربیکا‌، که کتابخانه مجلس جزو موسسین آن می بود،‌ کمیته ملی حافظه جهانی و… دیگر ارتباطی با ما ندارند. یکی از برنامه‌های پیشنهادی ما وجود فعال و موثر کتابخانه مجلس در همه این حوزه‌ها است. حتماً در طی ماه‌ها و روزهای آینده فعالیتمان را از سر خواهیم گرفت. همکاران ما وجود جدی‌تری خواهند داشت.

کتابخانه مجلس متعلق به همه ملت است

در دوره تازه،‌ کتابخانه مجلس با بغل باز همه استادان، دانشجویان و محققان را پذیرا خواهد می بود، اینجا کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس است،‌ مجلس خانه ملت است،‌ کتابخانه هم متعلق به همه ملت است، همه تلاش ما نیز این است که خدمتی با لیاقت و در شأن پژوهشگران به دور از هر شعارزدگی داشته باشیم،‌ در روزهای تازه نیز به دستور ریاست محترم کتابخانه، ساعت کار افزایش داده شده و به سمتی می‌رویم که روزهای تعطیل نیز کتابخانه فعالیت داشته باشد. ما امانت‌دار و واسطه هستیم،‌ نباید محدودیتی برای پژوهشگران تشکیل شود‌، اگر هم محدودیتی بوده‌، برداشته می‌شود،‌ تا مراجعان به‌آسودگی از خدمات منفعت گیری کنند.

انتهای مطلب/