۳ چالش بزرگ حکمرانی آب در ایران

به نقل از خبرنگار
اقتصادی
خبرگزاری موج

، بر فردی پوشیده نیست که بحران آب در ایران مساله ای کاملا جدی است و نگرانی‌های بسیاری در رابطه آن وجود دارد. در شرایط جاری، ایران جزو ۱۲ کشوری در خاورمیانه است که با تنش آبی دست و پنجه نرم می کنند و یقیناً که “موسسه منبع های آبی جهان” در سال ۲۰۲۳ گزارشی را انتشار کرده که در قالب آن این پیش بینی نقل شده که تا سال ۲۰۴۰، ۴۴ سرزمین در دنیا با شرایط بحرانی و فوق بحرانی در عرصه آبی دست به گریبان خواهند می بود و ایران نیز یکی از آن ها است. مسائلی که همه و همه از جدی بودن بحران آب در ایران خبر می دهند.

در این راستا، تعداد بسیاری از تحلیلگران و کارشناسان حوزه آب در کشورمان بر این باورند که حکمرانی آب در ایران، با ۳ چالش عمده و محوری دست به گریبان است که مخاطب قرار دادن و از بین بردن آن ها از اهمیت تعداد بسیاری بسیاری برخوردار است و می تواند مشکلات کشورمان در روبه رو با بحران آب را افت دهد.

اولا، قسمت قابل توجهی از قواعد و اصول حاکم بر حوزه حکمرانی آب در ایران، تقلیدی و برگرفته از نظام های حکمرانی آب در کشورهای غربی می باشند. یقیناً که تا بحال مطالب و تحلیل های مختلفی نیز در این رابطه حرف های و نقل شده است.

این مساله جهت شده تا قواعد حاکم بر حوزه حکمرانی آب در ایران، فاصله بسیاری با حقیقت های آبی کشورمان داشته باشند. اهمیت این مساله وقتی بیشتر از پیش آشکار می شود که دقت داشته باشیم کشورمان از نظر اقلیمی و آبی، تفاوت های بنیادینی را با کشورهای غربی دارد و کاربستِ قواعد آن ها در قالب معادلات آبی ایران، می‌تواند بحران آب در کشورمان را تشدید و تعمیق کند.

دوم این که به نظر می رسد در حوزه حکمرانی آب در کشورمان، تا حد بسیاری مسیر قواعد و اصول و به طور کلی جریان حکمرانی، یک طرفه است. در قالب این معادله، دولت در کشورمان بازیگر مهم حکمرانی آب است و مردم از نقش چندانی برخوردار نیستند. موضوعی که هم برای مردم و هم نظام حکمرانی آب در کشورمان تشکیل مشکل کرده است.

همین جریان خطی از بالا به پایین در نظام حکمرانیِ آب کشورمان جهت شده تا مردم به خوبی چالش های مرتبط با حوزه بحران آب در ایران را فهمیدن نکنند و یقیناً که حکمرانی آب در ایران نیز از حقیقت های میدانی در این عرصه در کشورمان فاصله بگیرد. این در حالی است که یکی از اصول بنیادین حکمرانی آب در جهان امروز، همکاری تنگاتنگ مردم و دولت با محوریت مدیریت و منفعت برداری از منبع های آب است. موضوعی که جهت می شود تا به طور خاص مردم نیز تا حد بسیاری با چالش های مرتبط با حوزه حکمرانی آب آشنا شوند و برخی محدودیت‌ها را بپذیرند و یا ملاحظات خاصی را در منفعت گیری از منبع های آبی مد نظر داشته باشند.

و در نهایت سوم این که در حوزه آمایشی جهت منفعت برداری از منبع های آب در قالب طرحواره کلی حکمرانی آب در کشورمان نیز با چالش های جدی ور به رو هستیم. در شرایط جاری، ناظر افتتاح پروژه ها و یا مطرح هایی آب‌بَر در مناطقی از کشورمان هستیم که با شدت با بحران افتآب دست و پنجه نرم می کنند. به گفتن ساده تر، در حوزه مدیریت منبع های آب و دقت به الزامات آمایشی این حوزه نیز ضعیف عمل می کنیم و این مساله جهت می‌شود تا چالش های آبی در کشورمان تعمیق و تشدید شوند.

بدون تردید صدمه شناسی حکمرانی آب در ایران و اراعه راه حل برای مخاطب قراردادنِ چالش های این حوزه و یقیناً تشکیل یک اراده جدی جهت پیشبرد دستورکارهای گوناگون در این رابطه، مسائلی می باشند که می توانند از نقشی مهم و محوری در مخاطب قرار دادن چالش و بحران کم آبی در کشورمان برخوردار باشند و تعداد بسیاری از روندهای غلطِ جاری در عرصه حکمرانی آب در ایران را اصلاح کنند.